ENGLISH
 

Dokter Dopamine

Drugs zorgen voor een lawine aan dopamine, het geluksstofje in de hersenen. Daar kan weinig aan tippen. Kun je daarom maar lastig genieten van andere dingen? We vroegen het aan Arnt Schellekens, psychiater en verslavingsprofessor aan de Radboud Universiteit.

Wij horen vaak dat gebruikers zich vervelen als ze geen drugs gebruiken. Hoe komt dit?

“Waarom je iets saai vindt, heeft niet één verklaring, maar dopamine is van grote invloed. Dopamine is een stofje in de hersenen dat je een goed gevoel geeft en is belangrijk in het voelen van voldoening en motivatie. Je krijgt het van eten, seks, gebruik van social media, alcohol en zeker drugs.”


Wat gebeurt er als je drugs gebruikt?

“Drugs zorgen voor een onnatuurlijk snelle en grote toename van dopamine in de hersenen, veel meer dan bij andere dingen die je een goed gevoel geven.”


En dat is niet goed?

“Langdurig druggebruik kan het dopaminesysteem behoorlijk ontregelen. De gevoeligheid voor dopamine neemt dan af. Vooral hoge doseringen van middelen en manieren van gebruik die een snelle piek of rush geven ontregelen het dopaminesysteem. Want hoe sneller en krachtiger die drugs in de hersenen komen, des te meer dopamine er vrijkomt.”


En dus..?

“Dus wordt het een uitdaging om van andere dingen te genieten. Want die maken, in vergelijk met drugs, maar een heel klein beetje dopamine vrij. En doordat je minder gevoelig voor dopamine bent geworden, beleef je dan veel minder plezier en voldoening.”


Kan dit alles weer herstellen?

“Bij de meeste mensen wel. Het kan wel een aantal maanden duren, maar over het algemeen wordt het beter. Het minder goede nieuws is dat er veel variatie is tussen mensen. Bij sommige mensen lijkt de gevoeligheid voor dopamine, en dus het vermogen plezier te ervaren, nauwelijks te herstellen. Hoe dit komt, wordt nog onderzocht.

Naast de invloed van druggebruik zijn er sowieso verschillen in hoe het dopaminesysteem werkt. Niet iedereen heeft dezelfde gevoeligheid. Er zijn genetische verschillen. Maar ook hoe je als kind opgroeit en je ontwikkelt, bepalen hoe gevoelig je bent voor dopamine. En we zien ook dat mensen met adhd of chronische depressie anders werkende dopaminesystemen hebben.”


Wat kun je zelf doen om het herstel in je hersenen te bevorderen?

“Stoppen met drugs is het beste. Als je toch blijft gebruiken, dan zijn middelen die langdurig werken en geleidelijk in je bloed komen het minst belastend voor je dopaminesysteem.

Langwerkende vervangers die je slikt, zoals methadon of dexamfetamine, zijn bijvoorbeeld minder ontregelend dan het spuiten of roken van heroïne of coke. Je zou hetzelfde kunnen zeggen over gematigd en gecontroleerd gebruik, dat is minder verstorend dan heftig jojo-gebruik. Zie het als een uitdaging, de herovering van je dopaminesysteem!”


Lukt het altijd om weer van andere dingen in het leven te genieten als je bent gestopt met drugs?

“Dat kost tijd en in het begin zal het misschien uit je tenen komen en heb je wellicht hulp nodig om het vol te houden. Maar voor de meeste mensen komt er een kantelpunt. Andere activiteiten worden langzaamaan plezieriger, je gaat weer lol hebben in de kleine dingen van het leven. Wat die activiteiten precies zijn, is heel persoonlijk. De een wordt blij van klassieke muziek of techno, de ander moet daar echt niet aan denken.

De meeste mensen hebben baat bij sporten, creatieve dingen doen, de natuur in of dingen met andere mensen ondernemen. Maar misschien is het voor jou iets heel anders. Leuke vragen om jezelf te stellen zijn: Waar kon ik voor mijn gebruik helemaal in opgaan? Of waar kreeg ik als kind geen genoeg van?”



Door: Ingrid Bakker

Dit artikel is te lezen in Mainline #4 van 2022. Meer artikelen lezen? Bestel de Mainline.

Copyright Mainline 2023. Webdesign by Studio Odilo Girod, hosting & CMS by Blogbird.