ENGLISH
 

Dealen met stress

Elk mens heeft een grens. Of de stoppen echt bij je doorslaan, ligt aan hoe je dealt met stress. 

De ‘verwarde persoon’. Kranten staan er bol van en op het nieuws komt hij regelmatig voorbij. Hij is ‘vreemd’, soms ‘gevaarlijk’ en meestal moeilijk te plaatsen. Hij loopt naakt op straat, schreeuwt de hele buurt bij elkaar of staat te brabbelen in de bus. De politie heeft er zelfs een speciale meldcode voor: E33. Maar wat bezielt iemand eigenlijk om zich zo te gedragen? Dat staat er vaak niet bij in de krant. Meestal denken we aan psychiatrische problemen of aan druggebruik. Maar geregeld is er veel minder voor nodig om door te draaien. Soms begint het allemaal bij zware stress.

Acute stress
Mensen zijn gemaakt om stress te ervaren en daarna weer te ontspannen. In stressvolle situaties werken je zenuwstelsel en je hersenen anders. Alles is gericht op overleven. Je kunt hierdoor snel reageren op gevaar: vluchten of vechten. Het gedeelte van je hersenen dat zorgt voor bijvoorbeeld logisch nadenken, plannen en sociaal gedrag, gaat dan even op pauze. Bijvoorbeeld als er ruzie op straat is en iemand een mes trekt. Of als je bent aangereden door een auto. Acuut gevaar is heel stressvol. Daarna is de kans groot dat je van slag bent en even niet meer goed kunt nadenken. Je hebt waarschijnlijk even tijd nodig voor je je weer kalm en jezelf voelt. 

Chronische stress
Sommige mensen hebben last van chronische stress. Ze zijn constant in de overlevingsstand en kunnen niet meer ontspannen. Als je net je huis bent uitgezet en elke dag een plek moet vinden, zit je zwaar in de stress. Als je daarnaast geen cent te makken hebt, komt er een groot probleem bij. Elk mens heeft bijvoorbeeld veiligheid, liefde, gezondheid en geld nodig. Als een of meer van die basisbehoeftes bedreigd wordt, kun je van slag raken. Op zichzelf geen acuut gevaar, er staat natuurlijk niemand een mes in je gezicht te zwaaien. Maar je lichaam en hersenen gaan wel zo met de situatie om. Door chronische stress kun je minder goed met ‘normale, dagelijkse tegenslagen’ omgaan. Je veerkracht neemt af en frustratie, angst en verdriet bouwen zich op. Dit kan zo erg worden dat je de grip op het leven verliest. 



Slaaptekort
Door veel stress en continu in de overlevingsstand staan, slaap je vaak slechter. Langdurig slaaptekort speelt naast stress een belangrijke rol bij gedrag dat verward kan overkomen. Het ‘angstcentrum’ in de hersenen wordt extra actief bij langdurig slaaptekort. Daardoor schiet je sneller in de stress. Maar het leidt ook tot veranderingen in de werking van je hersenen. Hierdoor word je prikkelbaarder, ga je minder logisch denken en voel je je labieler. Je wordt minder alert, kunt je niet goed concentreren en vindt het moeilijker om met problemen om te gaan. Tel je dat allemaal bij elkaar op, dan wordt het leven ineens heel zwaar en ingewikkeld. Als je lange tijd achter elkaar helemaal niet slaapt, dan kan dit zelfs leiden tot een psychose. Kortom: goed slapen is een voorwaarde om te functioneren. Als je bijvoorbeeld buiten of in de maatschappelijke opvang slaapt dan is dat allesbehalve makkelijk. Logisch dat je dan op scherp staat. 

Stressverhogers en stressverlagers
Toch schiet niet iedereen even snel in de stress. Stressgevoeligheid verschilt van mens tot mens. Daarnaast bepaalt niet alleen wat je meemaakt, maar hoe je daarmee omgaat of er overbelasting ontstaat. Verhoogt je reactie de stress, of maakt hij hem kleiner? Welke manieren heb je in je jeugd geleerd om met emoties en tegenslagen om te gaan? Het maakt namelijk nogal wat uit of je problemen erkent, gevoelens deelt en samen met anderen zoekt naar oplossingen. Dat zijn stressverlagers. Of dat je problemen en je eigen aandeel erin ontkent, je gevoelens onderdrukt met pammetjes en je isoleert. Op de korte termijn zijn ze een uitlaatklep, maar op de lange termijn werkt dit stressverhogend. Veranderen hoe je dealt met stress kan een lange, frustrerende weg zijn met ups en downs. Niet zelden heb je er professionele hulp bij nodig. Maar op de lange termijn geeft het de minste stress! 

Stressverlagers


➕ Oplossingen zoeken

➕ Humor inzien

➕ Je gevoelens voelen

➕ Je gevoelens delen

➕ Hulp vragen

➕ Sociaal netwerk onderhouden

➕ Ontspanning zoeken

➕ Negatieve dingen loslaten

➕ Je op het nu richten

➕ Dingen accepteren

➕ Jezelf en anderen vergeven.

Stressverhogers


➖ In een slachtofferrol blijven hangen

➖ Anderen de schuld geven of aanvallen

➖ Je groot houden

➖ Gevaar opzoeken

➖ Gevoelens onderdrukken

➖ Problemen ontkennen of kleiner maken

➖ Vluchten in je eigen werkelijkheid

➖ Alles-of-niets-denken

➖ Geen verantwoordelijkheid nemen

➖ Terugtrekken en isoleren

➖ Jezelf naar beneden halen 

Dit verhaal stond in Mainline nummer 1 van 2020 over kortsluiting. Meer lezen?
Bestel Mainline in de webshop.

Copyright Mainline 2020. Webdesign by Studio Odilo Girod, hosting & CMS by Blogbird.