ENGLISH
 

'We moeten de mens achter het verwarde gedrag weer gaan zien'

Het onderwerp ‘verwarde personen’ is de afgelopen jaren veelbesproken. Mainline ontwikkelde een handleiding voor medewerkers in de maatschappelijke opvang. Een van de belangrijkste speerpunten: betere communicatie. 

De populatie in de maatschappelijke opvang in Nederland is een mengelmoes, allerlei problemen komen hier samen. Dit komt mede door de maatschappelijke veranderingen, vertelt projectleider Ingrid Bakker. De nadruk ligt nu meer op ambulante hulp, zelfredzaamheid, terwijl er wordt bezuinigd op bedden. Mensen die verward gedrag vertonen, zitten ook in de maatschappelijke opvang.

Deze doelgroep is de afgelopen jaren vaak onderwerp van gesprek, mede door verhalen over mensen met verward gedrag die hun omgeving onveilig maken. Gelukkig is dit maar in een klein aantal gevallen aan de orde. Maar dit onbegrepen gedrag geeft vaak wel een hoop onrust. In de praktijk blijkt dat medewerkers in de maatschappelijke opvang, zoals ambulante begeleiders en woonbegeleiders, soms niet goed weten hoe met verward gedrag om te gaan.

Daarbij is het ook lastig gebleken om goed uit te leggen wie deze groep nu precies is. “Verward gedrag blijft een vaag begrip”, vertelt Bakker. “In de praktijk gaat het bijvoorbeeld over mensen die psychotisch zijn, raar doen, onaangepast gedrag vertonen, borderline hebben, agressie vertonen, onder invloed zijn of cognitieve problemen hebben. Elke persoon heeft zoveel context, dat het moeilijk is om goed af te bakenen.” 

Training ontwikkeld
Het afgelopen jaar heeft Bakker, samen met Stichting de Volksbond Streetcornerwork, gewerkt aan het ontwikkelen van een training rondom verwarde personen in de maatschappelijke opvang. “We willen mensen die met dit zeer uiteenlopend gedrag te maken krijgen, meer tools geven voor de omgang.”


In dit proces werden er interviews gedaan met mensen uit het veld, en werd gepeild welke handvatten zij nodig hebben. “Wat daarbij opviel is dat elke opvang weer heel anders is opgebouwd. De ene locatie ziet veel gebruikers of heeft veel bewoners met psychiatrische problematiek, de andere is deels begeleid wonen.”

Het aantal meldingen van verward gedrag is sterk toegenomen de laatste jaren, naar 96 duizend per jaar, zo’n 260 per dag. Mensen zijn misschien banger geworden, mede door excessen die in het nieuws zijn gekomen’, denkt Bakker. “Behoorlijk wat mensen die verward gedrag vertonen komen in de maatschappelijke opvang terecht, waar het personeel vaak niet goed geschoold is voor dit soort problematiek. Binnen de maatschappelijke opvang is meestal geen behandelaar die dag en nacht gebeld kan worden. Dus in geval van nood wordt regelmatig de crisisdienst gebeld. En de crisisdienst is vaak overbelast en prioriteert mensen die niet al ergens in zorg zijn nogal eens.”

Begrijpen van gedrag
De training en handleiding zijn daarom toegespitst op het proberen te begrijpen van het gedrag. “Het gaat om mensen zien, naar ze luisteren en de tijd voor ze nemen. Als je namelijk snapt waar gedrag vandaan komt, kan je het ook aan zien komen. Het helpt dan om meer kennis te hebben over het gedrag, maar uiteindelijk draait veel ook om contact maken en onderliggende behoeftes zien. Daar hoef je niet hoogopgeleid voor te zijn.” 


Tijdens het proces bezocht Bakker onder meer de onafhankelijke belangenbehartiger Cliëntenbelang, waar ze voor het eerst de term ‘onbegrepen gedrag’ hoorde. “Dat is eigenlijk een betere omschrijving, omdat het de verantwoordelijkheid weer teruggeeft. Noem je iemand verward, dan zeg je eigenlijk dat die persoon raar is en druk je een stempel. Maar als gedrag onbegrepen is, dan is het niet alleen het probleem van die persoon. Hopelijk zet het aan tot het zoeken naar meer begrip.”

In de training is basiskennis meegenomen over drugs, psychische problemen, stress en de invloed daarvan. Veel bezoekers en bewoners van de maatschappelijke opvang gebruiken middelen en het is een belangrijke factor in verward gedrag. “Maar er is nogal een gebrek aan kennis over hoe drugs werken en wat ze doen”, aldus Bakker. “Het is ook nog steeds een onderwerp waar veel vooroordelen aan hangen, net als onbegrip en stigma. Mensen gaan soms onbewust vanuit die vooroordelen te werk. Het voeren van een onbevooroordeeld gesprek, zonder stempels te drukken, is belangrijk bij deze doelgroep.”

Mens weer gaan zien
Bij de training komt ook een ervaringsdeskundige zijn verhaal doen. Ook is er een onderdeel met een trainingsacteur, om met situaties te oefenen. “Dit doen we in groepsvorm, zodat iedereen iets kan proberen en input mag geven.” De focus ligt in dit onderdeel vooral op hoe het gesprek aan te gaan, en hoe achterhaald kan worden wat er aan de hand is.

Een van de belangrijkste kernpunten in deze training is het terugbrengen van de menselijke maat, aldus Bakker. “We moeten de zorg niet gecompliceerder maken, maar terug naar de basis: over wie hebben we het en wat zijn hun behoeftes. We moeten de mens achter het verwarde gedrag weer gaan zien.” 

De handleiding 'Onbegrepen gedrag begrijpen' is hier te downloaden (pdf) of op papier te koop in onze webshop

Bezoek ook de projectpagina voor meer informatie over de training.

Copyright Mainline 2020. Webdesign by Studio Odilo Girod, hosting & CMS by Blogbird.