Harm Reduction

Onze missie is het bevorderen van de gezondheid en het verbeteren van de rechtspositie van mensen die drugs gebruiken. Dit zonder primair het gebruik zelf terug te dringen en vanuit respect voor de situatie en keuzes van de individuele gebruiker.

Vooraf

Wijze woorden

Dat 2020 een buitengewoon jaar was, daar is iedereen het over eens. Niemand zag de Corona-pandemie aankomen. Toch konden we als harm reduction-organisatie lessen trekken uit het verleden. 

De angst voor een onbekende ziekte. Het niet weten wie getroffen gaat worden. De zorgen om kwetsbare mensen en de impact van een nieuwe ziekte op ons dagelijkse contact met anderen. We hebben het allemaal eerder meegemaakt. Met sluipmoordenaar hepatitis bijvoorbeeld. En met HIV/AIDS. Bekend maakt niet altijd bemind, maar onze ervaringen maakten ons in ieder geval weerbaar in crisisjaar 2020.

Voor u ligt het jaarverslag van Mainline over het bevreemdende jaar 2020. Een jaar waarin wij ons ondanks alles zeer nuttig maakten. Een jaar van aanpassen en doorgaan. Met mooie resultaten. Een jaar ook waarin wij herinnerd werden aan het belang van menselijk contact, solidariteit en compassie. Een jaar kortom, waarin de harm reduction waarden – buitengewoon – belangrijk bleken.

Veel leesplezier,
Het Mainline team








965

druggebruikers spraken met onze veldwerkers

193

professionals kregen voorlichting van Mainline

37

mensen vulden onze jaarlijkse gebruikersenquête in






Bruggen bouwen met Bridging the Gaps

2020 was het laatste jaar van het Bridging the Gaps-programma, waarbinnen Mainline in totaal bijna 10 jaar actief was. Via Bridging the Gaps financierden wij jarenlang harm reduction projecten in Indonesia, Kenia, Nepal, Pakistan, Tanzania, Vietnam en Zuid-Afrika. Op de valreep behaalden wij nog een aantal prachtige successen met onze partners. 

Zo werden vier van onze pilots in Pakistan overgenomen in het nieuwe Global Fund-programma. Eén van de pilots toonde een HIV-prevalentie onder niet-injecterende druggebruikers aan van meer dan 6% (<1% onder de algemene bevolking). Door dit onderzoek kregen 2.000 van deze mensen toegang tot HIV-services. Een ander voorbeeld: door investeringen binnen Bridging the Gaps hebben nu elke maand meer dan 1.000 druggebruikers toegang tot een viral load test.

In Tanzania steunde Mainline de belangrijkste harm reduction organisatie in Dar es Salaam: iets wat makkelijker lijkt dan het is, gezien de repressieve overheid en beperkte middelen. Via Bridging the Gaps konden een aantal Tanzaniaanse collega’s Kenia bezoeken om te leren van hun werk met vrouwelijke druggebruikers. Naast de basissteun, werkten wij aan een onderzoek om de effectiviteit van spuitomruil te bewijzen. Een onderzoeksrapport laat zien dat spuitomruil niet alleen effectief is om HIV-infecties te voorkomen, maar ook om de kwaliteit van leven van druggebruikers op allerlei manieren te verbeteren.

Het werken met vrouwelijke gebruikers in Kenia kreeg in 2020 belangrijke erkenning. Zo werd hun werk beschreven in het rapport ‘The Impact of Global Drug Policy on Women: Shifting the Needle’. De training voor outreach-werkers die Mainline samen met MEWA ontwikkelde, werd in 2020 opgenomen in het nationale HIV-curriculum. Daardoor hebben outreachers in het hele land nu de mogelijkheid om met deze training hun skills te verbeteren. MEWA verzorgde al een aantal trainingen over outreach in 2020.

Zowel in Indonesië als in Vietnam werkte Mainline met partners Karisma, PKNM, Atma Jaya University en SCDI gestaag door om harm reduction voor mensen die crystal-meth gebruiken te verbeteren. In Indonesië zijn gezondheidswerkers getraind om meth-gebruikers beter te begeleiden, onder andere door aandacht te besteden aan geestelijke gezondheid. In Vietnam is de ‘Stimulant Field Lab’ formeel opgericht. Het is een plek waar organisaties uit de regio kunnen leren over stimulant harm reduction: kennis waar enorm veel vraag naar is. Beide initiatieven zijn geëvalueerd. Mainline blijft in 2021 betrokken bij dit initiatief en werkt mee aan de uitbreiding. 

In Zuid-Afrika ten slotte, werkte Mainline met haar partners FPD en TB/HIV Care aan psychosociale ondersteuning. We bekeken de situatie van mensen die meth gebruiken en van vrouwelijke gebruikers. Mainline’s werk in Zuid-Afrika wordt mooi samengevat in een track record die in 2020 uitkwam. Hiernaast startten wij in 2020 het werk met jonge druggebruikers binnen het aan Bridging the Gaps gelieerde project Young, Wild and..Free?

Nu het Bridging the Gaps programma is afgerond, willen wij graag alle partners bedanken met wie wij al die mooie jaren hebben gewerkt. Met de meeste zullen wij door blijven werken: Mainline blijft in 2021 actief in ondermeer Kenia, Pakistan, Vietnam en Zuid-Afrika. We hebben partnerschappen voor het leven opgebouwd en enorm veel geleerd. Graag bedanken wij ook alle Alliance partners binnen Bridging the Gaps: INPUD, COC, SOA AIDS Nederland, AFEW International, NSWP, MPact, GNP+, ITPC en natuurlijk het Aidsfonds. Ten slotte bedanken wij het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken voor de steun, het vertrouwen en de flexibiliteit. Het harm reduction-veld zal jullie steun niet snel vergeten! De eindevaluatie van het Bridging the Gaps programma is online te vinden. 








11.450

druggebruikers in Zuid-Afrika bereikt met harm reduction services

5.797

mensen in dit land bereikt met HIV tests en behandeling 

10.228

mensen met psychosociale steun. Danzij een vruchtbare samenwerking met het Global Fund en CDC/PEPFAR.





Chemsex

Mainline werkt al jaren in de Nederlandse chemsex-scene en ook in 2020 zetten we ons in voor de gezondheid van homomannen die intensief drugs gebruiken tijdens de seks. 

Het veldwerk en de supportgroepen voor mannen uit de scene konden we online goed voortzetten in 2020. Het online werken maakte het in sommige opzichten zelfs makkelijker om een landelijke dekking te krijgen. We maakten veel informatie beschikbaar op onze website en werkten aan verschillende publicaties. In 2020 startten we een groot onderzoek als vervolg op ons onderzoek Tina en Slammen uit 2016. De resultaten komen in 2021 uit. 

Ook verkenden we in 2020 druggebruik in ‘andere’ seksuele settings: onder swingers bijvoorbeeld. Ook hierover volgend jaar meer.

Omdat de opkomende productie van crystal-meth een grote zorg is in Nederland, wordt Mainline regelmatig benaderd door de media. De Volkskrant plaatste een groot artikel waarin we het debat konden nuanceren. En we plaatsten uitgebreide informatie over meth op onze site. Ook schreven we blogs om de beeldvorming rond meth aan de kaak te stellen. Hiernaast gaf Mainline advies aan professionals die met mannen uit de scene werken en breidden wij ons trainingsaanbod rond chemsex uit. 

In de tussentijd stijgt de vraag naar informatie over chemsex en naar effectieve manieren om mannen te steunen in de rest van de wereld. Mainline ontwikkelde een e-learning over chemsex en nam daarin onder andere voorbeelden uit Azië en Zuid-Afrika op. Een tweede deel is in de maak en wordt halverwege 2021 verwacht. Mainline was actief in allerlei internationale bijeenkomsten, met name in de Aziatische regio, om onze kennis over chemsex te delen. 

Trainingen

Zowel in Nederland als in het buitenland gaf Mainline in 2020 allerlei trainingen. 

Er is met name veel vraag naar trainingen over de harm reduction-aanpak, drugs en effecten, verslaving, en beleid binnen instellingen. Mainline vergrootte haar trainingsaanbod en biedt nu bijzondere trainingen over het omgaan met verward gedrag, dubbele en triple diagnoses, GHB in de opvang, de ins en outs van chemsex, contact maken en overdosispreventie. Wij hebben een volledige vernieuwde trainingspagina op onze website. Hier is ons actuele aanbod voor iedereen te vinden. In 2021 geven wij ook meer trainingen met een open inschrijvingen. Houd ons dus ook via Linkedin in de gaten.

Veel van onze trainingen verplaatsten in 2020 naar een online omgeving. En dit ging, nadat we onze weerstand hadden overwonnen (Mainline houdt van contact), boven verwachting goed. 

We werkten aan onze eerste volwaardige e-learning over chemsex en alle nieuwe ervaringen gaven ons ook de kans meer langetermijntrajecten voor trainingen uit te werken.

Internationaal trainden we onze partners binnen het Bridging the Gaps-programma, ondermeer in het werken met vrouwelijke druggebruikers, het werken met peers, stimulanten en mental health. Het meest trots waren wij in 2020 op de kandidaten uit ons train-the-trainer traject. Zij zijn nu allemaal volwaardige harm reduction trainers en kunnen in hun eigen land (of een buurland) ingezet worden als trainer. Ze zijn allemaal te vinden op onze website

Naast trainingen zijn Mainliners nu ook ‘in te huren’ als consultant. Het bleek al snel dat je als consultant ook gewoon met de poten in de klei kunt staan. In 2021 biedt dit ons een heleboel nieuwe kansen om onze kennis te delen en het internationale harm reduction-veld te versterken. 

36

trainingen heeft Mainline gegeven door het hele land en ondanks de Corona crisis. Ons aanbod verplaatste deels naar digitale kanalen. Dit heeft uiteindelijk een mooie nieuwe impuls gegeven aan ons trainingsaanbod

19

organisaties leerden over middelen, contact maken en onbegrepen gedrag, verslaving en psychiatrie en drugs in huis. Met een aantal organisaties werken wij aan langere leertrajecten: een mooie nieuwe stap voor Mainline!

Harm reduction campagne

In 2020 liet Mainline zich op allerlei manieren horen. Wij noemden eerder ons interview in de Volkskrant en de blogs die wij schreven over de beeldvorming rond drugs. Een belangrijke campagne die wij voerden was gericht op het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Minister Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Deze campagne richtte zich op de beslissing van het Ministerie om na 2020 de directe investering in harm reduction stop te zetten. 


Samen met 331 organisaties uit 95 landen in de wereld stelden wij een petitie op. Die boden wij uiteindelijk aan in de Tweede Kamer en aan Minister Kaag. Wij maakten de website www.harmreduction.nl, met een bijbehorende publicatie. Uiteindelijk kregen wij steun van een meerderheid uit de Tweede Kamer via een motie. Deze motie riep op om de Nederlandse investering in harm reduction niet te verminderen.

Of er in 2021 actie ondernomen zal worden naar aanleiding van deze wens van de kamer is een grote vraag, zeker in tijden van Corona en economische krimp. Mainline heeft intussen andere manieren gevonden om haar internationale werk te financieren. Maar de grote tekorten in het internationale harm reduction veld zijn schrijnend, zoals blijkt uit een rapport van Aidsfonds en een recente publicatie van Harm Reduction International.  

476

agenten en rechters getraind in mensenrechten in Tanzania 

57

stakeholders in Indonesië overtuigt van de nut en noodzaak van stimulant harm reduction

Publicaties en onderzoek

In 2020 brachten we vier goed ontvangen Mainline magazines uit: over kortsluiting, liefde, pijn en dromen. Hiernaast gaven we een speciale editie uit over druggebruik in Corona-tijden: negen persoonlijke verhalen met prachtige foto’s van Mona van den Berg. 

Ons ‘verward gedrag’-project resulteerde in een training en een publicatie voor de praktijk: ‘Onbegrepen Gedrag Begrijpen: omgaan met verward gedrag in de maatschappelijke opvang’. Hiernaast richtten wij ons ook in 2020 weer op recreatieve sporters die doping gebruiken. Vaak doen zij dit via een ‘blast en cruise’ ritme - waarin anabolenkuurtjes elkaar non-stop opvolgen - zo blijkt in het rapport ‘Altijd Anabool’. In 2021 starten wij een project in de sportscene en hopen wij harm reduction voor deze groep eens en voor altijd op de kaart te zetten. In een interview met Mainliner Tjeerd de Zeeuw lees je waarom dit belangrijk is. Ook is er uitgebreide harm reduction-informatie voor gebruikers van ‘Performance and Image Enhancing Drugs’ te vinden op onze website. 

Het werken met peers (actieve druggebruikers) heeft voor Mainline altijd voorop gestaan. Maar veel organisaties worstelen met druggebruik op de werkvloer. En omgekeerd voelen peers zich veelal niet gezien of niet behandeld als volwaardig personeelslid. Mainline publiceerde praktische handvatten voor het werken met peers op basis van een onderzoek in Zuid-Afrika. In 2021 vertalen we deze gids naar een training.

Naast de al eerder genoemde Corona-monitors werkte Mainline aan verschillende onderzoeken mee. Er verscheen een onderzoeksrapport over de onmenselijke omstandigheden waarin vrouwelijke druggebruikers in Kenia verkeren. Een werkelijkheid vol geweld. In 2021 gaat Mainline volle vaart verder op dit onderwerp om verandering voor deze vrouwen teweeg te brengen. In Indonesië geldt hetzelfde voor het werk rond prison health. Een groot deel van de gevangenispopulatie in Indonesië gebruikt drugs, maar er is voor hen nauwelijks toegang tot gezondheidszorg. Het is een vaak vergeten groep mensen. In 2020 kwamen een drietal onderzoeken uit over dit onderwerp. De voorgenoemde onderzoeken werden mogelijk gemaakt via ITPC en het Robert Carr Network Fund. 

Onderzoek binnen het Bridging the Gaps-programma leverde drie academische publicaties op. Een eerste publicatie gaat over het belang van het werken met peers. De bevindingen uit dit onderzoek werden ook in een publieksrapport beschikbaar gemaakt. Het rapport Community Matters kwam uit in drie talen en is te vinden op onze website. De andere twee publicaties betroffen onderzoek uit Pakistan. Een eerste studie onderzocht de factoren die de therapietrouw aan Aidsremmers vergroten. Een tweede studie onderzocht de HIV-prevalentie onder de vrouwelijke partners van injecterende druggebruikers in Pakistan. De prevalentie bleek 8% te zijn (onder de algemene bevolking is die minder dan 1%). Het onderzoek geeft reden om deze groep vrouwen aan te bevelen voor PreP. 

90

professionals getraind in stimulant harm reduction in Vietnam 

37

professionals in Kenia ontvingen training over harm reduction en het werken met vrouwen die drugs gebruiken

Poppi

Mainlines zusje Poppi Drugs Museum Amsterdam had in 2020 ook een mooi succes. Het museum (in opbouw) organiseerde haar eerste langere pop-up tentoonstelling: Dutch Drugs Stories.

Poppi ontsloot tijdens deze expo een uniek fotoarchief voor het grote publiek. Foto’s van prijswinnende fotografen lieten de Nederlandse drugsscene op rauwe en ontroerende wijze zien. 

Een volle maand lang stond het Vrij Paleis in het teken van de Nederlandse drugsgeschiedenis en organiseerden wij in de avonden debatten, filmscreenings en thema-avonden over drugs. Live rondleidingen werden verzorgd door mensen die de straat van dichtbij hebben meegemaakt. En natuurlijk konden bezoekers ook de Digital Drugs Tour meemaken. Deze tour, die je meeneemt naar de Amsterdamse harddrugsscene van de jaren ’80 en ’90, is in ons vaste aanbod opgenomen.

In 2021 hoopt Poppi – als Corona meewerkt – weer veel van zich te laten horen. Wil je ons museum steunen in haar missie? Je kunt nu ook aandelen in ons bedrijf kopen!

Financieel

Financieel

Copyright Mainline 2021. Webdesign by Studio Odilo Girod, hosting & CMS by Blogbird.